Z

Voorblad > Z


zaad

█ Zelfstandig naamwoord

Plantenvoortbrengsel (uitgegroeide zaadknop) waaruit een plant van dezelfde soort kan groeien.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaad_(plant)

Verwante termen:

zaadbank
zaad•bank

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadbank_(ecologie)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadbank_(genenbank)

Ecopedia
www.ecopedia.be/12/encyclopedie

Verwante termen:
Duitse termen: Saatbank, Saatgutbibliothek
https://de.wikipedia.org/wiki/Saatgutbibliothek
Engelse termen: seed bank, soil seed bank, canopy seed bank
https://en.wikipedia.org/wiki/Seedbank
https://en.wikipedia.org/wiki/Soil_seed_bank
https://en.wikipedia.org/wiki/Canopy_seed_bank
Franse termen: banque de semence, banque de graines du sol
https://fr.wikipedia.org/wiki/Banque_de_semence
https://fr.wikipedia.org/wiki/Banque_de_graines_du_sol

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadbank

naar boven



zaadbed
zaad•bed

█ Zelfstandig naamwoord

Bodem waarin zaden kiemen.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadbed

naar boven



zaadbeginsel
zaad•be•gin•sel

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zaadknop

Kijk bij zaadknop.

naar boven



zaadboom
zaad•boom

█ Zelfstandig naamwoord

■ Bosbouwkundig synoniem: overstaander

1. Boom die met zijn zaad nakomelingen voortbrengt.

2. In de bosbouw: Een boom die men bij een kapping laat staan om nakomelingen voort te brengen.

Verwante termen
Duitse term: Samenbaum
Engelse term: seed tree
https://en.wikipedia.org/wiki/Seed_tree
Franse term: estallon. In een middelbos: baliveau de l'âge de la dernière coupe = overstaander die blijven staan is bij de laatste kap. Bron: http://micmap.org/dicfro/search/dictionnaire-godefroy/estallon
https://en.wiktionary.org/wiki/estalon

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadboom

naar boven



zaadgoed
zaad•goed

█ Zelfstandig naamwoord

Zaaizaad. Hetgeen gezaaid wordt.
Bron: Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087670.re.168

Verwante termen:

zaadknop
zaad•knop

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniemen: zaadbeginsel, ovulum

Kleine knopvormige structuur in het vruchtbeginsel, vóór de bevruchting. Groeit uit tot een zaad.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadknop

Verwante term: zaad
Duitse term: Samenanlage
https://de.wikipedia.org/wiki/Samenanlage
Engelse term: ovule
https://en.wikipedia.org/wiki/Ovule
Franse term: ovule
https://fr.wikipedia.org/wiki/Ovule_(botanique)

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadknop

naar boven



zaadlob
zaad•lob

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: cotyl

Het eerste blaadje van een kiemplant.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadlob

Verwante termen:
Duitse termen: Keimblatt, Kotyledone, Kotyledo
https://de.wikipedia.org/wiki/Kotyledone
Engelse termen: cotyledon, seed-leaf
https://en.wikipedia.org/wiki/Cotyledon
Franse term: cotylédon
https://fr.wikipedia.org/wiki/Cotylédon

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadlob

naar boven



zaadmantel
zaad•man•tel

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: arillus



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadmantel

Verwante term: zaad
Duitse termen: Arillus, Samenmantel
https://de.wikipedia.org/wiki/Arillus
Engelse termen: aril, arillus
https://en.wikipedia.org/wiki/Aril
Franse termen: arille
https://fr.wikipedia.org/wiki/Arille

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadmantel

naar boven



zaadoogst
zaad•oogst

█ Zelfstandig naamwoord

Oogst van zaden.

Verwante termen:

zaadplanten
zaad•plan•ten

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadplanten

Verwante termen:
Duitse term: Samenpflanzen
https://de.wikipedia.org/wiki/Samenpflanzen
Engelse term: seed plants
https://en.wikipedia.org/wiki/Spermatophyte
Franse term: plantes à graines
https://fr.wikipedia.org/wiki/Spermatophyta

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadplanten

naar boven



zaadpluis
zaad•pluis

█ Zelfstandig naamwoord

■ Kortweg: pluis



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaadpluis
(bv vrouwelijke populier)

Verwante termen:
Duitse term: Samenhaar
https://de.wikipedia.org/wiki/Samenhaar

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadpluis

naar boven



zaadtuin
zaad•tuin

█ Zelfstandig naamwoord

1. Tuin die ingericht is om zaadgoed voort te brengen.

2. Bos of deel van een bos dat aangeduid is als plaats om zaadgoed te winnen. Zaadboomgaard.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadtuin

naar boven



zaadvang
zaad•vang

█ Zelfstandig naamwoord

1. Lichaam dat zaad vangt.

2. Naamwoord van handeling van zaad vangen.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadvang

naar boven



zaadverspreiding
zaad•ver•sprei•ding

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zaad verspreiden



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaad_(plant)#Natuurlijke_verspreidingswijze_van_zaden

Verwante termen:
Duitse term: Samenausbreitung
https://de.wikipedia.org/wiki/Samenausbreitung
Engelse term: seed dispersal
https://en.wikipedia.org/wiki/Seed_dispersal
Franse term: dissémination des graines
https://fr.wikipedia.org/wiki/Dissémination_des_graines

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadverspreiding

naar boven



zaadvoorraad
zaad•voor•raad

█ Zelfstandig naamwoord

Hoeveelheid voorhanden zaad.

Verwante term: zaadbank
Duitse term: Samenvorrat
Engelse term: seed stock
https://en.wiktionary.org/wiki/seed_stock

zaadvorming
zaad•vor•ming

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zaad vormen

■ Synoniem: zaadzetting

De vorming van zaad in een plant.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaadvorming

naar boven



zaad winnen
zaad win•nen

█ Werkwoordelijke woordgroep

Zaad oogsten van planten, in het bijzonder van bomen en struiken.


zaadwinning
zaad•win•ning

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zaad winnen

Kijk bij zaad winnen.

naar boven



zaad zetten
zaad zet•ten

█ Werkwoordelijke woordgroep

Bij een plant: Vormen van een vruchtbeginsel na de bloei.

● Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaad-zetten

naar boven



zaadzetting
zaad•zet•ting

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zaad zetten

■ Synoniem: zaadvorming

Kijk bij zaadvorming.

naar boven



zaag

█ Zelfstandig naamwoord

Getand snijwerktuig waarmee door heen en weer te bewegen hout in stukken deelt.
Bron: Van Dale

www.vandale.be/opzoeken?pattern=zaag&lang=nn

Wikipedia
Duitse term: Säge
Nederduitse term: Saag
https://de.wikipedia.org/wiki/Säge
www.plattmakers.de/nl/603/Saag
Engelse term: saw
https://en.wikipedia.org/wiki/Saw
Franse term: scie
https://fr.wikipedia.org/wiki/Scie

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaag

naar boven



zaagbank
zaag•bank

█ Zelfstandig naamwoord

www.encyclo.nl/begrip/ZAAGBANK

Verwante termen:
Duitse term: Sägebank
Engelse term: saw bench
Franse term: table à scier?

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagbank

naar boven



zaagbok
zaag•bok

█ Zelfstandig naamwoord

Bok (schraag, steun) om op te zagen.

Verwante termen:
Duitse term: Sägebock

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagbok

naar boven



zaagezel
zaag•ezel

█ Zelfstandig naamwoord

Zaagbok, zaagstelling.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M016273.re.18

Plaatsnaam in Achel (B): Den Ezel. Plaats waar een stelling stond waarop men bomen tot planken kon verzagen.

Verwante termen:
Franse term: chèvre

zaaghout
zaag•hout

█ Zelfstandig naamwoord

Hout dat geschikt is of bestemd is om verzaagd te worden.
Bron: http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087802.re.36

Verwante termen:
Duitse term: Schnittholz
Franse term: sciage

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaaghout

naar boven



zaagklem
zaag•klem

█ Zelfstandig naamwoord

Toestel om een zaagblad zodanig vast te zetten, dat men haar gemakkelijk kan zetten en scherpvijlen.
Bron, bewerkte tekst: Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087696.re.52

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaagklem

Verwante termen:
Duitse termen: Sägeklemme, Sägekluppe
Engelse termen: saw clamp, saw vise
Franse term: étau d’affûtage

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagklem

naar boven



zaagkuil
zaag•kuil

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zaagput



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaagkuil

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087802.re.57
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087802.re.41

Leestekens van het Landschap
www.leestekensvanhetlandschap.nl/zaagkuil



Verwante termen:
Duitse termen: Sägegrube, Sägekuhle
Engelse term: saw pit
https://en.wikipedia.org/wiki/Saw_pit
Franse term: fosse de sciage

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagkuil

naar boven



zaaglust
zaag•lust

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zaagwoede

De drang die een mens voelt om bomen om te zagen.

Verwante termen:
Duitse termen: Sägelust, Sägewut

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaaglust

naar boven



zaagmolen
zaag•mō•len

█ Zelfstandig naamwoord

■ Voluit: houtzaagmolen

Molen waarin een grote zaag gebouwd is die aangedreven kan worden door wind, water, stoom of stroom.

Zaagtypen:
  • horizontale en verticale raamzagen
  • horizontale en verticale cirkelzagen
  • horizontale en verticale lintzagen
www.zaagmolen.nl/zagen/horizontalezaag.htm
Engelse term: saw mill

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagmolen

naar boven



zaagput
zaag•put

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zaagkuil

Kijk bij zaagkuil.

naar boven



zaagsmid
zaag•smid

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniemen: zagenmaker, zagensmid

Smid die zich toelegt op het maken van zagen.


zaagsnede
zaag•sne•de

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: kerf

Snede die de zaag maakt.

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zaagsnede

Verwante termen:
Duitse term: Sägeschnitt
Engelse termen: kerf, saw cut, saw groove, saw slot
www.merriam-webster.com/dictionary/kerf
Franse term: trait de scie
https://fr.wiktionary.org/wiki/trait_de_scie

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagsnede

naar boven



zaagstelling
zaag•stel•ling

█ Zelfstandig naamwoord

Stelling waarop men met een kraanzaag hout kan zagen

zaagezel, schraag

Verwante termen:
Duitse term: Sägegerust?
Engelse termen: saw threstle, threstle
Franse termen: échafaudage, tréteaux de sciage

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagstelling

naar boven



zaagvijl
zaag•vijl

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: scherpvijl



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaagvijl

Verwante termen:
Duitse term: Sägefeile, Schärffeile
Engelse termen: saw file, sharpening file
Franse term: lime d'affûtage

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagvijl

naar boven



zaagwerk
zaag•werk

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zagend werken

Werk dat bestaat uit zagen.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087802.re.66

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaagwerk

naar boven



zaagwoede
zaag•woe•de

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zaaglust

Kijk bij zaaglust.

naar boven



zaagzettang
zaag•zet•tang

█ Zelfstandig naamwoord

■ Kortweg: zettang

Kijk bij zettang.

naar boven



zaaien
zaai•en

█ Werkwoord
█ Naamwoorden van handeling: (de) zaaiing, (het) zaaien
Als wederkerend werkwoord: zich uitzaaien

Verwante termen:
Duitse term: säen. Naamwoorden van handeling: Saat, Säen
https://de.wikipedia.org/wiki/Saat
Engelse term: sow. Naamwoord van handeling: sowing
https://en.wikipedia.org/wiki/Sowing
Franse term: semer. Naamwoorden van handeling: semis, les semailles
https://fr.wikipedia.org/wiki/Semis_(agriculture)

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaaien

naar boven



zaaigraan
zaai•graan

█ Zelfstandig naamwoord



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article_content&wdb=WNT&id=M087717

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaaigraan

naar boven



zaaikorf
zaai•korf

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zaaimand



Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zaaikorf

Het Virtuele Land - Centrum Agrarische Geschiedenis
www.hetvirtueleland.be/cag/items/show/48654

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaaikorf

naar boven



zaailing
zaai•ling

█ Zelfstandig naamwoord

Uit een zaad gegroeide jonge plant die uit de kiemfase is.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaailing
Duitse termen: Sämling, Schössling
https://de.wikipedia.org/wiki/Sämling
https://de.wikipedia.org/wiki/Schössling
Duitse term, antoniem: Kernwuchs. Vrij vertaald: kiemgroei. Gekiemde plant <> gestekte plant, aflegger.
https://de.wikipedia.org/wiki/Kernwuchs
www.dwds.de/wb/Kernwuchs
Engelse term: seedling
https://en.wikipedia.org/wiki/Seedling
https://en.wiktionary.org/wiki/seedling

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaailing

naar boven



zaaitijd
zaai•tijd

█ Zelfstandig naamwoord

Geschikte tijd om te zaaien; tijd waarin gezaaid hoort te worden.
Bron: Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087728

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zaaitijd

Verwante termen:
Duitse term: Saatzeit
Engelse term: sowing time
Franse term: les semailles (ook: het inzaaien)

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zaaitijd

naar boven



zaaizaad
zaai•zaad

█ Zelfstandig naamwoord

Zaad dat voorbestemd is om gezaaid te worden.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087732

Verwante termen:


zachthellend
zacht•hel•lend

█ Bijvoeglijk naamwoord

De eigenschap hebbend te hellen onder een kleine hoek.

Bijvoorbeeld een zachthellende oever.

hellend, Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/hellend

Verwante term: steilrand

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zachthellend

naar boven



zachtrot
zacht•rot

█ Zelfstandig naamwoord



Ecopedia
www.ecopedia.be/395/encyclopedie/

Bomenbieb.nl
www.bomenbieb.nl/boomziekte/korsthoutskoolzwam/

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zachtrot

naar boven



zagen
zā•gen

█ Werkwoord
█ Naamwoorden van handeling: (het) gezaag, (het) zagen
Duitse term: sägen
Engelse term: saw
Franse term: scier

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zagen

naar boven



zager
zā•ger

█ Zelfstandig naamwoord (nomen agentis)

In vroegere tijden. Iemand die, al dan niet beroepsmatig, bomen tot planken en balken zaagt.
Onderzager en bovenzager.

Patroniemen: Seegers, Zeegers

Nomen agentis (naamwoord van een handelende).

Verwante termen:

zagerij
zā•ge•rij

█ Zelfstandig naamwoord

■ Voluit: houtzagerij

Plaats waar hout gezaagd wordt met machines.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Houtzagerij

Verwante termen:
Duitse termen: Sägerei, Sägewerk
https://de.wikipedia.org/wiki/Sägewerk
Engelse term: saw mill
https://en.wikipedia.org/wiki/Sawmill

zakband
zak•band

█ Zelfstandig naamwoord



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087810

Verwante term: band
Duitse term: Sackband

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zakband

naar boven



zandbinder
zand•bin•der

█ Zelfstandig naamwoord

1. Plant die in zand groeit en met haar wortels zand vasthoudt.

2. Plant die in zand groeit en met haar bovengrondse delen (vooral gebladerte) zand vasthoudt.

Verwante termen:
Engelse term: sand binder
Merriam-Webster: a grass or other plant that grows in sand which it holds in place by its rootstocks and roots

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zandbinder

naar boven



zandgronden
zand•gron•den

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zandgronden

Verwante termen:

zandheg
zand•heg

█ Zelfstandig naamwoord



Leestekens van het Landschap
www.leestekensvanhetlandschap.nl/zandheg

Verwante termen:

zandhorst
zand•horst

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: santhorst

Op zandgrond: Met kreupelhout begroeide hoogte.
Bron: Vroegmiddelnederlands Woordenboek, 1200-1300, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=VMNW&id=ID19082

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=48313

Verwante termen:
Engelse term:sandhurst
https://en.wikipedia.org/wiki/Sandhurst

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zandhorst

naar boven



zandinwaai
zand•in•waai

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zand inwaaien

De verplaatsing van zand door de wind naar een windafwaarts gelegen gebied.
Een wal kan bescherming bieden tegen zandinwaai.

Verwante termen:

zandpad
zand•pad

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zavelpad



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087914

zavelpad, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087999.re.26

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zandpad

naar boven



zandvang
zand•vang

█ Zelfstandig naamwoord



Joostdevree.nl
www.joostdevree.nl/shtmls/zandvang.shtml

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zandvang

naar boven



zandverstuiving
zand•ver•stui•ving

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zand verstuiven



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zandverstuiving
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zandverstuiving_(natuurdoeltype)

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=64969&article=zandverstuiving

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087921

Leestekens van het Landschap
www.leestekensvanhetlandschap.nl/zandverstuiving

Toponiemen met zand als tweede lid:
Cadzand
Kootwijkerzand
Hulshorsterzand
Harskamperzand

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zandverstuiving

naar boven



zandwal
zand•wal

█ Zelfstandig naamwoord



Leestekens van het Landschap
www.leestekensvanhetlandschap.nl/zandwal

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zandwal

naar boven



zandweg
zand•weg

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zandweg

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087922

Verwante termen:

zangboom
zang•boom

█ Zelfstandig naamwoord

Boom waarin vogels zingen.

Verwante termen:

zavel
zā•vel

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: savel
■ Waarschijnlijk afgeleid van Latijn sabulum

Zand. Tevens plaatsnaam.

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zavel

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M087999

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zavel

Neerlandistiek
www.neerlandistiek.nl/2018/02/zavel/

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Savelsbos

Verwante term: dekzand

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zavel

naar boven



zavelstreek
zā•vel•streek

█ Zelfstandig naamwoord

■ zavel + streek

Streek, ook strekel [strē•kel] = bepaalde houten tuig om een zeisblad te scherpen.
Zavel = zand.
Zavelstreek = streek die met zand besmeerd wordt waarop de streek schurend vermogen krijgt.


zeeduin
zee•duin

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: kustduin

Duin aan de kust.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088055.re.196

www.geologievannederland.nl/landschap/landschapsvormen/kustduin

Verwante termen:

zeef

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: zift

Oorspronkelijk een komvormig handwerktuig met een bodem van gaas of vol gaatjes om mengsels te scheiden op basis van korrelgrootte, of vast van vloeibaar. Tegenwoordig gemaakt in vele vormen.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeef

Verwante term: wan
Duitse term: Sieb
https://de.wikipedia.org/wiki/Sieb
Engelse term: sieve
https://en.wikipedia.org/wiki/Sieve
Franse term: tamis
https://fr.wikipedia.org/wiki/Tamis

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zeef

naar boven



zeefmaker

zeewier
zee•wier

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeewier

Verwante termen:
Duitse termen: Seetang, Tang
https://de.wikipedia.org/wiki/Seetang
Engelse term: seaweed
https://en.wikipedia.org/wiki/Seaweed
Franse term: varech
https://fr.wikipedia.org/wiki/Varech

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zeewier

naar boven



zeis

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: seis, zeisie, zeisel, zeisen, zeisem, zeising, zeissie, zessie

Bepaald handwerktuig om te maaien.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeis

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zeis

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088419

Geïntegreerde Taal-Bank, Instituut voor de Nederlandse Taal
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=results&wdb=wnt%2Cvmnw%2Conw%2Cmnw&uitvoer=HTML&lemmodern=%22zeis%22

Het Virtuele Land - Centrum Agrarische Geschiedenis
www.hetvirtueleland.be/items/show/48661

Het MOT
www.mot.be/resource/Tool/zeis?lang=nl

zein, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088407

zeisen, Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zeisen

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zeisen

zeisene, Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=51207

zeisie, zeissie

zeisblad
zeis•blad

■ Kortweg: blad
■ Synoniem: zeismes

Blad van de zeis.

Verwante termen:

zeisboom
zeis•boom

█ Zelfstandig naamwoord

■ Kortweg: boom
■ Wisselvorm: zeisenboom
■ Synoniemen: snade, snaad, zeissteel



Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=52866

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M064634&article=snaad

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=56451 (swade)

Verwante termen:
Duitse termen: Sensenbaum, Sensenstiel, Sensenwurf
Engelse termen: snath, snathe
www.merriam-webster.com/dictionary/snath

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zeisboom

naar boven



zeisen
zei•sen

█ Werkwoord
█ Naamwoord van handeling: (het) zeisen

■ Wisselvorm: zeisenen

Met een zeis gras of graan maaien.

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zeisen#Werkwoord

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zeisen

naar boven



zeisie
zei•sie

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: zeis.

Kijk bij zeis.

naar boven



zelfbestuiving
zelf•be•stui•ving

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zelfbestuiven

■ Synoniem: autogamie


Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zelfbestuiving

Ecopedia
www.ecopedia.be/378/encyclopedie

Verwante termen:
Duitse term: Selbstbestäubung
https://de.wikipedia.org/wiki/Selbstbestäubung
Engelse term: self-pollination
https://en.wikipedia.org/wiki/Self-pollination
Franse term: autopollinisation
https://fr.wikipedia.org/wiki/Autopollinisation

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zelfbestuiving

naar boven



zelfbevruchting
zelfbevruchting

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zelfbevruchten

Samensmelting van een mannelijke gameet met een vrouwelijke gameet van hetzelfde individu.
Bron, dode koppeling: http://static.digischool.nl/bi/pbb/search.php

Een geslaagde zelfbestuiving leidt tot een zelfbevruchting. Bestuiven leidt niet noodzakelijk tot bevruchten.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zelfbevruchting

naar boven



zelflossend blok
zelf•los•send blok

█ Woordgroep [bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord]

■ Synoniem: zelflossende katrol



Ecopedia
www.ecopedia.be/221/encyclopedie

https://sites.google.com/site/termenvanboheest/z/zelflossend_blok_Igland.png


Verwante termen:
Duitse term: Selbstauslösende Umlenkrolle (Bron: grube.de)
Engelse term, Noord-Amerika: self releasing snatch block
to snatch, afgeleid van het Nederlandse snakken en snaken
www.merriam-webster.com/dictionary/snatch
snakken, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M064641
snaken, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M064639

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zelflossend-blok

naar boven



zelflossende katrol
zelf•los•sen•de ka•trol

█ Woordgroep [bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord]

■ Synoniem: zelflossend blok


naar boven



zelfontbranden
zelf•ont•bran•den

█ Werkwoord
█ Naamwoorden van handeling: (het) zelfontbranden, (de) zelfontbranding



anaërobe zelfontbranding, Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zelfontbranding_(scheikunde)

Verwante term: broei

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zelfontbranden

naar boven



zelfredzaam
zelf•red•zaam

█ Bijvoeglijk naamwoord

Het vermogen hebbend zichzelf te redden of te helpen. Bijvoorbeeld met de kennis van woningbouw, landbouw, bosbouw ...

zelfverspreider
zelf•ver•sprei•der

█ Zelfstandig naamwoord dat degene/datgene noemt die/dat een handeling verricht (nomen agentis)

Plant die haar zaden verspreid zonder externe hulp. (brem, springzaad)

Verwante termen:
Duitse term: Selbststreuer

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zelfverspreider

naar boven



zelfvoorzieningslandbouw
zelf•voor•zie•nings•land•bouw

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zelfvoorzieningslandbouw
https://nl.wikipedia.org/wiki/Bestaanseconomie

Verwante termen:

zemel
zē•mel

█ Zelfstandig naamwoord



Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zemel

Neerlandistiek
www.neerlandistiek.nl/2015/06/etymologie-zemel/

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zemelen

Verwante term: graan
Duitse term:
Engelse term:
Franse term:

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zemel

naar boven



zetijzer
zet•ij•zer

█ Zelfstandig naamwoord

■ Voluit: zaagzetijzer



Het MOT
www.mot.be/resource/Tool/zaagzetijzer?lang=nl

Verwante termen:
Engelse term:
www.mot.be/resource/Tool/saw-setting-iron?lang=en
Franse term:
www.mot.be/resource/Tool/tourne-a-gauche?lang=fr

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zetijzer

naar boven



zettang
zet•tang

█ Zelfstandig naamwoord

■ Voluit: zaagzettang



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zaagzettang

Het MOT
www.mot.be/resource/Tool/zaagzettang?lang=nl

Verwante termen:
Duitse term: Schränkzange
Engelse termen: saw set, saw setting pliers

zetten
zet•ten

█ Werkwoord
█ Naamwoorden van handeling: (het) zetten, (de) zetting

De tanden van een zaag in bepaalde positie buigen met een zetijzer, zettang of hamer.

Verwante termen:
Duitse term: schränken. Naamwoorden van handeling: Schränken, Schränkung
www.duden.de/rechtschreibung/schraenken
https://de.wikipedia.org/wiki/Schränkung_(Säge)
Engelse term: set
Franse term: avoyer. Naamwoord van handeling: avoyage
https://fr.wiktionary.org/wiki/avoyer
https://fr.wikipedia.org/wiki/Avoyage

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zetten




zi...

naar boven



zicht

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniemen: kniezeis, pik

Eenhandige zeis. Wordt tesamen met de mathaak oftewel pikhaak gebruikt.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zicht_(gereedschap)

Het MOT
www.mot.be/resource/Tool/zicht?lang=nl

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zicht1

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088804

"pik", Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M053700

"pik", Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/pik2

zichten
zich•ten

█ Werkwoord
█ Naamwoord van handeling: (het) zichten

Afsnijden met de zicht.

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zichten#Werkwoord

zichthout
zicht•hout

█ Zelfstandig naamwoord

Hout dat na verwerking zichtbaar is. Bijvoorbeeld het hout aan de oppervlakte van een meubel.

Verwante term: blindhout

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zichthout

naar boven



zichtlaan
zicht•laan

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zichtlaan

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zichtlaan

naar boven



zichtscherm
zicht•scherm

█ Zelfstandig naamwoord

In de context van deze lijst: bomen en struiken die door hun opstelling het zicht ontnemen. Van toepassing op een haag of dichte bomenrij die het zicht op een gebouw of tuin ontneemt.

Verwante termen:
Franse term: brise vue

ziektebeeld
ziek•te•beeld

█ Zelfstandig naamwoord



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088873

Verwante term: plantenziekte

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#ziektebeeld

naar boven



ziekteverwekker
ziek•te•ver•wek•ker

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: pathogeen



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Pathogeen

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#ziekteverwekker

naar boven



zigzagsgewijs
zig•zags•ge•wijs

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniemen: zigzag, zigzagpatroon, zigzagvormig



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088991

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zigzag_(lijn)

Neerlandistiek
www.neerlandistiek.nl/2017/02/etymologie-zigzag/

Groeiwijze die men aantreft in jonge takken van onder meer hazelaar en veldiep.

zijp

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: ziep

Keine waterloop.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ziepbeek
Ziepbeek kan als een tautologie beschouwd worden omdat ziep op zich een waternaam is.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089127

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zijp

Oudnederlands Woordenboek, 500-1200, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=ONW&id=ID4931

Vroegmiddelnederlands Woordenboek, 1200-1300, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=VMNW&id=ID67252

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=51904
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=52098

Busselziep, Opoeteren? (B)

Kraaizijpe, Zonnebeke (B)
Oudnederlands Woordenboek, 500-1200, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=ONW&id=ID4931.re.3&article=kraaizijpe

Er is woordverwantschap tussen zijp en sijpelen (in het Duits ook siepen en seifen).
Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zijpen

Verwante term: beek
Duitse term: Seife
Regenrinne im Feld, Strassenrinne. Bron: 2.a., http://woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&lemid=RS17352

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zijp

naar boven



zink

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: zenk, zonk
■ Van het werkwoord zinken

Laagte in de bodem.

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zink1

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089278

senke, Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=51403

zonk, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089622

zinken, Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zinken

Verwante termen:
Duitse term: Senke
Duitse term, met voorvoegsel: Bodensenke
www.dwds.de/wb/Senke

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zink

naar boven



zinkhout
zink•hout

█ Zelfstandig naamwoord

Hout in water dat niet drijft.
Bijvoorbeeld, hout van de gele kornoelje zinkt in water.

zinkstuk
zink•stuk

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zinkstuk

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zinkstuk

naar boven



zo...

naar boven



zode
zō•de

█ Zelfstandig naamwoord

Zode, plag/vlag en ris/rus zijn in grote lijnen synoniemen.



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Graszode

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zode1

Geïntegreerde Taal-Bank, Instituut voor de Nederlandse Taal
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=results&wdb=wnt%2Cvmnw%2Conw%2Cmnw&uitvoer=HTML&lemmodern=%22zode%22

Verwante termen:
Duitse termen: Sode, Soden
www.dwds.de/wb/Sode
https://de.wikipedia.org/wiki/Grassode
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&lemid=RS18819 (Rasenstück, ausgestochenes Grasstück (zum Verbrennen))
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=DWB&lemid=GS30240 (torfscholle, ausgestochenes rasenstück)
(... zunächst von dem zur feuerung (als siedemittel) gebrauchten torf gesagt, nachher auch auf das grüne rasenstück bezogen worden ist;)
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=Meyers&lemid=IS10972
www.plattmakers.de/nl/773/Soden

"sumpfige Stelle in Feld u. Wiese, Sumpf; Wiesenstück im Felde"
http://www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&lemid=RS18854

Zwitserduitse term: Sode
https://digital.idiotikon.ch/idtkn/id7.htm#!page/70319/mode/1up
Engelse term: sod
https://en.wikipedia.org/wiki/Sod
https://en.wiktionary.org/wiki/sod
www.etymonline.com/word/sod

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zode

naar boven



zoden
zō•den

█ Werkwoord
█ Naamwoord van handeling: (het) zoden

■ Synoniem: plaggen



Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=53082

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089401.re.1

Verwante termen:
Duitse termen: soden
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=DWB&lemid=GS30248
www.wallhecke.de/Niederdeutsch/niederdeutsch.html

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoden

naar boven



zodenbijl
zō•den•bijl

█ Zelfstandig naamwoord



Het MOT
www.mot.be/resource/Tool/zodenbijl?lang=nl

Verwante termen:

zodenslag
zō•den•slag

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zoden slaan

■ Wisselvorm: zoodslag

Recht van zoden te steken of meer algemeen van aarde te halen.
Bron, bewerkte tekst:
Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089401.re.38

Verwante termen:

zoei

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zouw

Kijk bij zouw.

naar boven



zoeien
zoei•en

█ Werkwoord

■ Synoniem: zouwen

Kijk bij zouwen.

naar boven



zoeimes
zoei•mes

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zouwmes

Kijk bij zouwmes.

naar boven



zoekwortel
zoek•wor•tel

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: strijkwortel

Kijk bij strijkwortel.

naar boven



zoemboom
zoem•boom

█ Zelfstandig naamwoord

Boom of hogere struik in bloei die veel bijen, hommels en andere gevleugelde insecten aantrekt op zoek naar nectar.
Als men in de buurt van de boom komt lijkt het alsof de boom zoemt. Dat is het geluid van de vleugelslagen van de talrijke insecten die aangetrokken worden door de nectar in de zoemboom.
Enkele voorbeelden van zoemboomsoorten zijn boswilg, meidoorn, linde en valse acacia.

Verwante termen:

zoemplek
zoem•plek

█ Zelfstandig naamwoord

Plek met bloemen en bloesem in een tuin of park waar je vliegende insecten zoals vliegen en bijen luid hoort zoemen.
Aster, klimop, wilg en linde zijn planten die veel zoemende insecten aantrekken.

Verwante termen:

zoethout
zoet•hout

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zoethout

Verwante term: hout
Duitse term: Süß­holz
https://de.wikipedia.org/wiki/Lakritze
Engelse term: liquorice (stick)
Franse term: (baton de) réglisse

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoethout

naar boven



zoetwatergetijde
zoet•wa•ter•ge•tij•de

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zoetwatergetij

Getijde in zoete wateren.

Verwante term: vloedbranding
Verwante Engelse termen: tidal marsh, tidal river
https://en.wikipedia.org/wiki/Tidal_marsh
https://en.wikipedia.org/wiki/Tidal_river

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoetwatergetijde

naar boven



zoetwatergetijdenatuur
zoet•wa•ter•ge•tij•de•na•tuur

█ Zelfstandig naamwoord



Zoetwatergetijdenatuur keert terug op Tiengemeten door Marion de Boo
http://natuurtijdschriften.nl/download?type=document;docid=580040

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoetwatergetijdenatuur

naar boven



zomerannuel
zō•mer•an•nuel

█ Zelfstandig naamwoord

Term voor eenjarige planten die in dezelfde groeiperiode kiemen, zaad zetten en afsterven.
Bron: www.groen.net/Article.aspx?id=6884

annuel, Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/annuel

Verwante termen:
Engelse term: summer annual
https://en.wikipedia.org/wiki/Annual_plant#Summer

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomerannuel

naar boven



zomerbed
zō•mer•bed

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zomerbed

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089521

Verwante termen:
Franse term: lit mineur
https://fr.wikipedia.org/wiki/Lit_mineur

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomerbed

naar boven



zomerbode
zō•mer•bō•de

█ Zelfstandig naamwoord

Verschijning die de zomer aankondigt.
Ontwikkeling in een plant die aantoont dat de zomer nabij is.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089515.re.65

www.volkskrant.nl/wetenschap/de-fluiter-is-de-ultieme-zomerbode~a4038140/

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomerbode

naar boven



zomerdijk
zō•mer•dijk

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zomerkade

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomerdijk

naar boven



zomergast
zō•mer•gast

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zomergast

Vogels en vlinders.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomergast

naar boven



zomerinteressant
zō•mer•in•te•res•sant

█ Bijvoeglijk naamwoord

In de zomer: Planten die textuur, kleur of andere visuele effecten bieden door bladkleur, vruchten, schorsbeeld en andere verschijnselen en die het zomerbeeld opfleuren zijn zomerinteressant.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomerinteressant

naar boven



zomerloot
zō•mer•loot

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: zomerlot

In de zomer gevormde loot.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089515.re.261&article=zomerloot

Verwante termen:

zomerpunt
zō•mer•punt

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: langste dag
■ Antoniemen: winterpunt, kortste dag



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Langste_dag

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomerpunt

naar boven



zomersnoei
zō•mer•snoei

█ Zelfstandig naamwoord

Snoei uitgevoerd in de zomer.

In het boek Bossen van Vlaanderen staat geschreven dat geleide hagen best twee maal per zomerhalfjaar geschoren, geleid en gevlochten worden.
Bossen van Vlaanderen - Een historische ecologie. Guido Tack, Paul Van den Bremt en Martin Hermy. Davidsfonds, 1993. Bladzijde 88, kolom 2.

Zomersnoei kan zonnebrand veroorzaken aan appels en druiven

Verwante termen:
Duitse term: Sommerschnitt

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomersnoei

naar boven



zomertooi
zō•mer•tooi

█ Zelfstandig naamwoord

Het geheel aan bladeren en voortplantingsorganen van bomen en struiken in de zomer en hoe dat eruitziet. Wat bomen en struiken in de zomer dragen.

zomp

█ Zelfstandig naamwoord

Moeras.

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zomp2

Geïntegreerde Taal-Bank, Instituut voor de Nederlandse Taal
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=results&wdb=wnt%2Cvmnw%2Conw%2Cmnw&uitvoer=HTML&lemmodern=%22zomp%22

Neerlandistiek
www.neerlandistiek.nl/2016/06/etymologie-zomp/

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zomp

Verwante termen:
Duitse term: Sumf
Engelse termen: sump, swamp
www.etymonline.com/word/sump
www.etymonline.com/word/swamp

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zomp

naar boven



zompig
zom•pig

█ Bijvoeglijk naamwoord

■ Synoniem: moerassig



Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zompig

Van Dale
www.vandale.nl/gratis-woordenboek/nederlands/betekenis/zompig

Verwante termen:
Engelse term, woordverwant: swampy
https://en.wiktionary.org/wiki/swampy
Engelse term: marshy
https://fr.wiktionary.org/wiki/marshy

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zompig

naar boven



zonlichtdempend
zon•licht•dem•pend

█ Bijvoeglijk naamwoord

De eigenschap hebbend zonlicht te dempen. De dichte kroon van een opgaande boom heeft een zonlichtdempend effect op planten onder de kroon.

www.dbnl.org/tekst/hulz002ontr02_01/hulz002ontr02_01_0004.php

dempend, Wiktionary

zonnebrand
zon•ne•brand

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: schorsbrand

1. Schade door directe lichtinval van de zon op bomen met een dunne schorslaag zoals beuk. Waar nevenstaande, schaduwwerpende bomen weggehaald worden kan er zonnebrand optreden bij de overstaanders. Zware kroonsnoei kan leiden tot schorsbrand bij de gesnoeide boom.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zonnebrand

2. Schade door directe lichtinval van de zon op appelen, peren en druiven.

www.houtwal.be/vakjargon/_vaktaal_index.htm

zonnescherm
zon•ne•scherm

█ Zelfstandig naamwoord

Scherm dat beschutting biedt tegen zonlicht.

Verwante term: zichtscherm
Engelse termen: brise soleil, sunscreen, sunshade
https://en.wikipedia.org/wiki/Brise_soleil
Franse term: brite-soleil
https://fr.wikipedia.org/wiki/Brise-soleil

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zonnescherm

naar boven



zonnescheur
zon•ne•scheur

█ Zelfstandig naamwoord

Scheur in de schors van een zonnebrandgevoelige soort zoals beuk, veroorzaakt door zonlicht.

Verwante term: zonnebrand

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zonnescheur

naar boven



zonnewende
zon•n•wen•de

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zonnewende

Zomerwende en winterwende.

Verwante termen:
Duitse term: Sonnenwende
https://de.wikipedia.org/wiki/Sonnenwende
Engelse term: solstice
https://en.wikipedia.org/wiki/Solstice
Franse term: solstice
https://fr.wikipedia.org/wiki/Solstice

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zonnewende

naar boven



zoöchorie
zoö•cho•rie

█ Zelfstandig naamwoord

Verspreiding van zaden door dieren.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zoöchorie

Ecopedia
www.ecopedia.be/145/encyclopedie/

bestuiving, bevruchting

Verwante termen:

zoögamie
zoö•ga•mie

█ Zelfstandig naamwoord



Etymologiebank.nl

Verwante term: -gamie
Engelse term: zoogamy
https://en.wiktionary.org/wiki/zoogamy
Franse term: zoogamie
https://fr.wiktionary.org/wiki/zoogamie

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoogamie

naar boven



zoom

█ Zelfstandig naamwoord

1. Gedeelte van een vlak of voorwerp dat zich langs de grens of aan den omtrek daarvan bevindt.
1.1. Rand van een bos, veld, aardlaag enzovoort.
Bron, bewerkte tekst: Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089737
Zoom als plaats- of stroomnaam:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zoom_(beek)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Bergen_op_Zoom#Toponymie
https://nl.wikipedia.org/wiki/Somme_(rivier)

Verwante termen:
Duitse termen: Krautsaum, Saum
Franse termen: bande herbeuse, ourlet, ourlet herbacé, ourlet herbeux

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoom

naar boven



zoomkap
zoom•kap

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zoomslag

Kijk bij zoomslag.

naar boven



zoom-mantelvegetatie
zoom-man•tel•ve•ge•ta•tie

█ Zelfstandig naamwoord

www.doordebomenhetboszien.nl/html/z.html

Verwante termen:
Franse term: lisière
https://fr.wikipedia.org/wiki/Lisière

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoom-mantelvegetatie

naar boven



zoomslag
zoom•slag

█ Zelfstandig naamwoord
█ Naamwoord van handeling van zoom slaan

■ Synoniem: zoomkap



Ecopedia
www.ecopedia.be/182/encyclopedie/

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Productiebos#Zoomslag

Verwante termen:
Duitse term: Saumschlag
https://de.wikipedia.org/wiki/Saumschlag

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoomslag

naar boven



zoomvegetatie
zoom•ve•ge•ta•tie

█ Zelfstandig naamwoord

www.encyclo.nl/begrip/zoomvegetatie


zoönose
zoö•no•se

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zoönose

Ecopedia
www.ecopedia.be/272/encyclopedie/

Verwante term: vector
Duitse term: Zoonose
https://de.wikipedia.org/wiki/Zoonose
Engelse term: zoonosis
https://en.wikipedia.org/wiki/Zoonosis
Franse term: zoonose
https://fr.wikipedia.org/wiki/Zoonose

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoonose

naar boven



zoutschade
zout•scha•de

█ Zelfstandig naamwoord



Encyclo.nl
www.encyclo.nl/begrip/Zoutschade

Verwante term: plantenziekte

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zoutschade

naar boven



zouw

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: zeeg, zoef, zoeg, zoei, zuw



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089422

Geïntegreerde Taal-Bank, Instituut voor de Nederlandse Taal
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=results&wdb=wnt%2Cvmnw%2Conw%2Cmnw&uitvoer=HTML&lemmodern=%22zoei%22

sauwe
www.hasel.be/node/289890

zeeg, Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zeeg1
zeeg, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M088088

zeegdijk, Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=50869

Verwante termen:
Duitse term: Sode, Su, Suche, Suge

Sode
"Rinne, nicht gepflastert, in der die schmutzigen Abwässer stehen, Strassengosse, Sumpfgraben, auch der darin befindliche schlammige Schmutz, Wasserabflussrinne im Hof, im Keller [Pohlsödche Abfluss aus dem Stalle Bo; Wassergraben, Regenrinne im Felde" Bron: Artikel 2.a. www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&lemid=RS18819

Su
Su = Sau (s. d.); Su II -ū: = Wasserabzugsgraben s. Suge I.
Bron: www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&lemid=RS28353

Suche
Artikel d. "als wasserleitung auf dem felde Schöpf tirol. 728; rinnsal eines baches, mühlgraben"
Bron: www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=DWB&lemid=GS55811

Suge
www.wdw.uni-trier.de/onlinewb/index.php3?id=62584

Waalse term, woordverwant: sohe
"Le sillon fait pour la plantation de la haie s'appelle so/ie. Une sohe est aussi une rigole qui permet l'écoulement des eaux d'un terrain humide (sohi one wede). Ce travail est aujourd'hui supplanté par le drainage, drênèS^e."
https://archive.org/stream/BulletinDictionnaireWallon1/wallon_bulletin1_djvu.txt

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zouw

naar boven



zouwen
zou•wen

█ Werkwoord
█ Naamwoorden van handeling: (het) zoeien, (de) zoeiing

■ Wisselvorm: zoeien

Het aanleggen en onderhouden van zouwenn, bijvoorbeeld met een zoewmes.

Verwante termen:

zouwhak
zouw•hak

Hak om te zouwen.

zouwkoord
zouw•koord

█ Zelfstandig naamwoord

Koord die bij het zouwen gespannen wordt om ...
1. de zouw rechtlijnig te laten verlopen,
2. de diepte van de zouw te bepalen,
3. het verval van de zouw te bepalen of de zouw waterpas te leggen.

zouwmes
zouw•mes

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: zoegmes, zoeimes
■ Synoniem: walmes

Gereedschap om zouwen aan te leggen en te onderhouden. Het zouwmes kan ook gebruikt worden om klot dat op de bodem gedroogd is in stukken te snijden.

Het MOT
www.mot.be/resource/Tool/zodensnijder?lang=nl

Verwante termen:
Duitse termen: Bänden-messer, Bänden-axt (Bänd = beemd), Wiesenbeil, Wiesenmesser

www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&lemid=RB01004
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/wbgui_py?sigle=RhWB&mode=Vernetzung&hitlist=&patternlist=&lemid=RB00992#XRB00993 (Wiesenbeil zum Aufhauen der Wiesenrinnen)

Het Wiesenbeil heeft waarschijnlijk een iets andere functie dan het zoeimes. Met het Wiesenbeil slaat men in de grond en met het zoeimes snijdt men.
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/startGlobalSearch.tcl?stichwort=wiesenmesser
www.woerterbuchnetz.de/cgi-bin/WBNetz/startGlobalSearch.tcl?stichwort=wiesenbeil
www.mot.be/resource/Tool/zodenbijl?lang=nl

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zouwmes

naar boven



zouwschop
zouw•schop

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvorm: zouwbats
■ Synoniem, uit de bouwwereld: kabelschop

Versmalde bats om zouwen te vegen of uit te graven.

www.polet.be/sites/polet/files/products/1103121.jpg

In de context van zouwen had deze schop nog geen naam. De samensteller heeft deze naam bedacht en hier geplaatst op 2 oktober 2018.

Verwante termen:
zu...

naar boven



zuiger
zui•ger

█ Zelfstandig naamwoord

Oorspronkelijk een term uit de boomfruitteelt: Tak die meestal op de rug van een gesteltak boven in de boom groeit en waarvan de schors/bast glad blijft. Zuigers zijn ongezonde, instabiele takken die in veel gevallen uit zichzelf terugsterven.
Bron, bewerkte tekst: www.fruitpluktuin.nl/fruit/Overige/woordenlijst-van-fruitboom
Deze tak verbruikt oftewel zuigt nutteloos groeikracht van de boom, nutteloos in de ogen van de oogster.

In de terminologie van boomverzorgers komt zuiger ook voor als een tak die concurreert met de top van de hoofdstam.

vormbreker, vorm zoals in groeivorm; een tak die de gewenste groeivorm van de boom verbreekt.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zuiger

naar boven



zuidvrucht
zuid•vrucht

█ Zelfstandig naamwoord



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zuidvrucht

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M089919
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M004072&article=zuidvruchten

Verwante termen:

zuigwortel
zuig•wor•tel

█ Zelfstandig naamwoord

Wortel van een (half)parasiet die in het weefsel van de gastheer doordringt, en daar sappen uitzuigt (= haustorium).

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article_content&wdb=WNT&id=M010308

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zuigwortel

naar boven



zuilboom
zuil•boom

█ Zelfstandig naamwoord

1. Een boom of hogere struik die van nature zuilvormig is, met opstaande takken, zoals de jeneverbes.


2. Een boom of struik die van jongs af aan door de mens in een zuilvorm gesnoeid is en door de mens in deze vorm gehouden wordt door regelmatig te snoeien.

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zuilboom

naar boven



zuiver kwartiers
zui•ver kwar•tiers

█ Woordgroep [bijvoeglijk naamwoord/bijwoord + bijvoeglijk naamwoord]

Bijvoeglijk naamwoord dat wijst op de methode van hout versnijden, evenwijdig met de draad. Het versnijden gebeurt door middel van zagen of klieven.

Joostdevree.nl
www.joostdevree.nl/shtmls/rift_gezaagd.shtml
www.joostdevree.nl/bouwkunde2/kwartiers_gezaagd.htm

In de video hieronder kun je zien hoe een boomstam zuiver kwartiers versneden wordt door middel van klieven.


Verwante termen:
Duitse termen: Radialschnitt, Riftschnitt
Engelse term: rift sawn
Rift is verwant aan to rive (= splijten).
www.merriam-webster.com/dictionary/rift
www.merriam-webster.com/dictionary/rive
Franse term: débit(age) sur maille

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zuiver-kwartiers

naar boven



zuiveren
zui•ve•ren

█ Werkwoord
█ Naamwoorden van handeling: (het) zuiveren, (de) zuivering

In de bosbouw: In een jong bos (vóór het omslagpunt) wegnemen van slecht gevormde of beschadigde exemplaren of bomen die de gewenste soorten in hun groei belemmeren. Bron: www.doordebomenhetboszien.nl/html/z.html

zuurdesem
zuur•de•sem

█ Zelfstandig naamwoord

Deze term is een tautologie. Kijk bij desem.

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zuurdesem

naar boven



zuurminnend
zuur•min•nend

█ Bijvoeglijk naamwoord

Wordt gezegd van planten die een zure bodem (een bodem met een lage pH) verkiezen.
Bron: Een bewerking van de tekst van Guy De Kinder. www.houtwal.be/vakjargon/_vaktaal_index.htm




zw...

naar boven



zwad

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: swade, swat, zwade, zwat

1. Hoeveelheid gewas die door één slag met een zeis wordt afgemaaid; snede gras. Lees ook de toevoeging onder 3.

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwad

2. Rij van gemaaid gewas.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwad

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwad

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090233

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=56581&article=swade

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=56451

Oudnederlands Woordenboek, 500-1200, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=ONW&id=ID4841

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090245

Verwante termen:
3. In de vorm van zwade: grote zeis of zeissteel

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090245

+++
Toevoeging bij 1
Zwad in de betekenis van 1 kan in verband gebracht worden met de lemma's zwet en swette die een grens aanduiden.

zwet, zwette, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090555&article=swethe

swette, Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=56767&article=swethe

De verklaring hiervoor is te vinden in een Engelstalige bron.
Old Frisian swethe "boundary made by a scythe". www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=swath
De grens heeft de breedte van een zwad in de betekenis van 1.

Oudfries swethe [grens]
Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwad

sweththe
https://sites.google.com/site/hvberkelrodenrijs/straatnamen
sweththe
Oudnederlands Woordenboek, 500-1200, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=ONW&id=ID4932&article=sweththe

https://books.google.be/books?id=bd5MyxUOX78C&pg=PA23&lpg=PA23&dq=sweththe&source=bl&ots=UJFf7USdOp&sig=eKV9zG3DSlXXMbhp4OjUPitsv-s&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjw_L61zaHSAhXEIsAKHRmmB30Q6AEISTAJ#v=onepage&q=sweththe&f=false

https://books.google.be/books?id=9_X44k9-3j8C&pg=PA874&lpg=PA874&dq=sweththe&source=bl&ots=ZQV_4On7ig&sig=Ba8P5LIwSHKAP5C7YcVgaUtstKo&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj8vrSFzqHSAhXKJcAKHbeTBXw4ChDoAQgvMAU#v=onepage&q=sweththe&f=false

Rik Thomas vermeldt in zijn werk Tussen schachttoren en steenstort* dat zwart in Zwarte berg mogelijk een wisselvorm is van swat of swade en dan is zwarte berg een heuvel aan of op een grens. Swat is ook een dialectisme dat zwart betekent en daardoor kan in de loop der tijd betekenisverwisseling en daaropvolgend klankverwisseling ontstaan.

Nog enkele relevante tekstdelen uit Elien Ranson's Masterproef**:

Bladzijde 115
Hieruit kan afgeleid worden dat Zwart een derivatie is van ‘swaerde’ of ‘sweerde’ wat duidt op grond met grasbegroeiing (Van Goethem, 1965, p. 32). Als uitgegaan wordt van de ligging van het gehucht op de grens Moerbeke-Stekene, lijkt een verklaring van zwart als grensscheiding ook mogelijk. In dit geval zouden ‘zwart’ en ‘swaerten’ eerder afkomstig zijn van het Middelnederlandse ‘swat’ of ‘swade’ (Van Goethem, 1965, p. 32).

Bladzijde 122
Het bepalende gedeelte swert of zwart kan op diverse manieren verklaard worden. Indien het letterlijk geïnterpreteerd wordt, wijst zwart op de kleur en dus op de hoedanigheid van de bodem. Hoewel de dunne bodemlaag van heidegronden over het algemeen aan de donkere kant is, stelt Heyse (1989b) dat deze benaming weinig specifiek is. Zwart zou eerder een vervorming zijn van ofwel het Middelnederlandse ‘swet’ wat grensscheiding betekent, ofwel ‘sweerde, swaerde’, wat duidt op grond met grasbegroeiing (Van Goethem, 1965, p. 32). Hoewel beide verklaringen mogelijk zijn, gezien de bodemgesteldheid, geeft Heyse (1989b, p. 61) de voorkeur aan de betekenis van grensscheiding waardoor het toponiem kan verklaard worden als ‘grensscheidende heuvel’.

* Rik Thomas, Tussen schachttoren en steenstort : oorsprong en verleden van een zwarte berg, zijn zwart goud en de mijnwerkers die er leefden. Opglabbeek. ISBN 90-807338-1-4.
** Elien Ranson, Historisch-geografisch onderzoek naar de relatie tussen toponiemen en het landschap in het studiegebied gelegen in de gemeentes Moerbeke, Stekene en Sinaai. 2011. Masterproef.
http://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/001/787/501/RUG01-001787501_2012_0001_AC.pdf


swaerde, zwoerd, Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
Artikel 2, http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=56479

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank

+++

zwadkeerder
zwad•keer•der

█ Zelfstandig naamwoord

1. Beugel aan een zeis die het zwad tijdens het maaien keert.

■ Synoniemen: jager, toejacht, toejager
■ Synoniem, indien groot en gemaakt van hout: wolf



Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090233.re.5&article

jager, Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M028581&article=graszeis&

Verwante termen bij 1:
Duitse term, indien groot en gemaakt van hout: Reff
www.werkzeuginfos.de/sense-kaufen/
www.dwds.de/wb/Reff

2. Machine die het zwad keert.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090233.re.5&article

Verwante termen bij 2:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwadkeerder

naar boven



zwam

█ Zelfstandig naamwoord

Paddenstoel.

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwam

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
Artikel 2: http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090302

Geïntegreerde Taal-Bank, Instituut voor de Nederlandse Taal
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=results&wdb=wnt%2Cvmnw%2Conw%2Cmnw&uitvoer=HTML&lemmodern=%22zwam%22

Verwante termen:
Duitse term: Schwamm
www.dwds.de/wb/Schwamm

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwam

naar boven



zwamvlok
zwam•vlok

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: mycelium 



Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwamvlok

Verwante termen:
Duitse term: Myzel
https://de.wikipedia.org/wiki/Myzel
Engelse term: mycelium
https://en.wikipedia.org/wiki/Mycelium
Franse term: mycélium
https://fr.wikipedia.org/wiki/Mycélium

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwamvlok

naar boven



zwank

█ Bijvoeglijk naamwoord

Buigzaam.

Middelnederlandsch Woordenboek, 1300-1500, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=56541

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
Duits schwingen en Engels swag en swing zijn woordverwant aan zwank.
www.etymonline.com/word/swag
www.etymonline.com/word/swing
zwenken, Duits schwenken/schwanken
Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwenken
www.dwds.de/wb/schwenken

zwart residuloog
zwart re•si•du•loog

█ Woordgroep [bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord]

Bijprodukt in de papierproductie.

www.proz.com/kudoz/english_to_dutch/paper_paper_manufacturing/3211367-black_liquor.html

Verwante term: teer
Duitse term:
https://de.wikipedia.org/wiki/Schwarzlauge
Engelse term:
https://en.wikipedia.org/wiki/Black_liquor
Franse term:
https://fr.wikipedia.org/wiki/Liqueur_noire

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwart-residuloog

naar boven



zwartstreperig
zwart•strē•pe•rig

█ Bijvoeglijk naamwoord

Van hout. Zwarte strepen bevattend.

Houtinfobois.be
www.houtinfobois.be/nl/tools/woordenlijst/#Z

zwemvijver
zwem•vij•ver

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: biologisch zwembad

Een zwemvijver is een vijver waarin ook kan gezwommen worden. De zuivering van het water gebeurt volledig biologisch met een filterende moeraszone. Bron: www.heldervijveren.com/nl/vijverinfo/zwemvijver

Verwante termen:
Duitse term: Schwimmteich
https://de.wikipedia.org/wiki/Schwimmteich
Engelse termen: natural pool, natural swimming pool
https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_pool
Franse termen: baignade biologique, piscine biologique
https://fr.wikipedia.org/wiki/Baignade_biologique

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwemvijver

naar boven



zwerfafval
zwerf•af•val

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zwerfvuil

Kijk bij zwerfvuil.

naar boven



zwerfhout
zwerf•hout

█ Zelfstandig naamwoord

1. Zwerfvuil in de vorm van hout.

2. Synoniem voor drijfhout, drijvend op het water of aan land gespoeld.

Verwante termen:
Engelse term: driftwood
https://en.wikipedia.org/wiki/Driftwood

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwerfhout

naar boven



zwerfsteen
zwerf•steen

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniemen: erratisch blok, zwerfblok

Steen of kei die door een gletsjer of ijskap is meegevoerd.

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwerfsteen

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090542

Leestekens van het Landschap
www.leestekensvanhetlandschap.nl/zwerfsteen

Wiktionary
https://nl.wiktionary.org/wiki/zwerfblok

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Blok_(afzettingsgesteente)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kei_(afzettingsgesteente)

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090541

Verwante termen:
Duitse term: Findling
https://de.wikipedia.org/wiki/Findling

zwerfvuil
zwerf•vuil

█ Zelfstandig naamwoord

■ Synoniem: zwerfafval


Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwerfafval

Verwante term: zwerfhout
Engelse term: litter
https://en.wikipedia.org/wiki/Litter

+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwerfvuil

naar boven



zwiksen
zwik•sen

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: zwiksezwiksiezwikselzwikser

Bij een waterput: Paal, balk of stok om water mee boven te halen.

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090659

Verwante termen:
+ Bladwijzer: www.termenvanboheest.org/z#zwiksen

naar boven



zwin

█ Zelfstandig naamwoord

■ Wisselvormen: swin, zwind
■ Synoniem: priel

Een langgerekte, ondiepe geul op het strand, evenwijdig met de kustlijn verlopend. Meer algemeen wordt 'zwin' ook gebruikt voor een getijdengeul of voor een natuurlijke laagte met geulen of kreken in buitendijkse gronden, die ook bij eb met zeewater is gevuld. (Bron: Begrippenlijst landschap, Onroerend Erfgoed.)

Wikipedia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwin_(zee)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwinkuil

Woordenboek der Nederlandsche Taal, 1500-1976, Geïntegreerde Taal-Bank
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090678
http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M090679

Etymologiebank.nl
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwin
www.etymologiebank.nl/trefwoord/zwinden

Bij de lemma's zwin en zwind horen de werkwoorden zwinden en verzwinden, gerelateerd aan de Duitse werkwoorden schwinden en verschwinden.

Zwijn in Zwijnaarde en Zwijndrecht is een afgeleide van zwin.
naar boven



Voorblad | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z